T?RK ?NSANI ALI?KAN MI?

T?rk insan? al??kan m?? Bu sorunun objektif cevab?n? vermek iin, T?rkiyede insanlar?n ne kadar al??t???na ve bu miktar?n di?er ?lkelere k?yasla ne durumda oldu?una bakmak gerekir. Her ?lkede bir y?l iinde al???lan toplam saat miktar?n?, o ?lkenin al??ma ya??nda olan (15-64 ya? aras?) insan say?s?na blersek ?kan rakam, o ?lkede al??ma ya??ndaki insanlar?n y?lda ortalama ka saat al??t?klar?n? gsterir.

A?a??daki grafik, Ekonomik ??birli?i ve Kalk?nma Te?kilat? (OECD)den al?nan verilerle, T?rkiyede ve baz? di?er ?lkelerde y?ll?k ortalama al??ma saati miktarlar?n?n 1990dan bu yana durumunu gsteriyor.

Mankiw_Turkiye_2

Gr?ld??? ?zere T?rkiyede ki?i ba??na y?ll?k al??ma saati ortalama 850 civar? iken, Fransada insanlar y?ldayakla??k 950 saat al???yorlar. Almanlar ki?i ba??na y?lda ortalama 1,050 saat al???rken, bu rakam ?ngilterede 1,200 saate ula?m?? durumda.

T?rkiye, OECD ?lkeleri aras?nda, ki?i ba??na al??ma saati a?s?ndan, insanlar?n en az al??t?klar? ?lke.

A?a??daki tablo, bu durumu ba?ka bir ?ekilde gsteriyor. Bu tabloda ?lke isimleri birinci s?tunda, bu ?lkelerde 2005-2012 aras?nda ki?i ba??na al???lan ortalama saat miktar? ikinci s?tunda gsterilmi? durumda. Tablonun ??nc? s?tununda ise, her ?lkedeki ortalama al??ma saatinin T?rkiyeye oranla ne durumda oldu?u gsteriliyor. ?rne?in, T?rkiyede 2005-2012 aras? ki?i ba?? ortalama al???lan saat 844 iken, ?talyada bu rakam 1,141. Di?er bir deyi?le, ??nc? s?tunda gsterildi?i ?zere, ?talyada T?rkiyeden %35 daha fazla al???l?yor.

Tablo_1

T?rkiye ile di?er ?lke insanlar?n?n al??ma e?ilimleri aras?ndaki uurum ?ikar. ?rne?in, Kanada’ da fert ba??na T?rkiye’ye oranla %51, G?ney Kore’de ise %76 daha fazla al???l?yor.

T?rkiyede ki?i ba??na al??ma saatinin neden bu kadar d???k oldu?unu bir sonraki yaz?da a?klayaca??m. Fakat daha nce, bu kadar az al??man?n toplum refah?na olan etkisini a?klamakta fayda var.

Bir ?lkenin refah seviyesinin nemli gstergesi, o ?lkede ki?i ba??na d??en gelirdir. Bu da, o ?lkede bir y?l iinde elde edilen Gayr? Safi Milli Has?lan?n (GSMH) o ?lkedeki insan say?s?na bl?nmesiyle elde edilir.

Bu terimin (Gayri Safi Milli Has?la – GSMH) T?rkesi ise ?lkede ?retilen mal ve hizmetlerin, ve dolay?s?yla, ortaya ?kar?lan ?retimin toplam de?eri. Bunun iinde ?lkede ?retilen her ?eyin de?eri var. iftilerin ?retti?i bu?day, karpuz ve elma, bal?k?lar?n tutup satt??? bal?k, in?aat i?isinin, mimar?n?n ve m?hendisinin al??mas?yla ?retilen binalar?n de?eri, otellerin ve lokantalar?n m??terilere sunduklar? hizmetler, seyyar sat?c?n?n satt??? mal?n katk?s?, banka memurunun m??terisine verdi?i hizmetin de?eri, doktorun hasta muayene ederken ortaya ?kard??? sa?l?k hizmetinin de?eri; k?saca toplumda ne ?retilmi? ise, onlar?n toplam de?erlerine GSMH diyoruz. Bu ortaya ?kan toplam de?er, tabii ki toplumun bireylerine gelir oldu?u iin, GSMH o ?lkenin toplam geliri anlam?na geliyor.

GSMHy? insan say?s?na (Toplam N?fusa) bld???m?zde, o ?lkedeki ki?i ba??na geliri buluyoruz.

Eq1_10

Ki?i ba??na gelir T?rkiyede yakla??k 11,000 dolar iken, bu rakam ?spanyada 30,000 dolar, Fransa da 43,000 dolar, Almanyada 46,000 dolar ve ABDde 53,000 dolard?r.

Ortalama vatanda??n refah d?zeyini gsteren ki?i ba??na geliri, geici de?il, kal?c? olarak y?kseltecek politikalar?n tesbit edilmesi ve uygulanmas?, her ?lkede ekonomistlerin ve politikac?lar?n hedefleriaras?ndad?r.

Ki?i ba??na gelir (GSMHnin Toplam N?fusa bl?nmesi), a?a??da gsterildi?i ?zere, 3 paraya ayr?labilir.

Eq2_12Bu demektir ki, toplumun refah?n?n gstergesi olan Ki?i Ba??na Gelir, yukardaki e?itli?in sa? taraf?nda olan 3 terimin arp?m?na e?ittir ve dolay?s?yla bu terimlerden etkilenir. Bu terimlerin artmas?, ki?i ba??na d??en gelirin y?kselmesini sa?lar. Bu terimleri teker teker inceleyelim.

Eq3_8 Bu terim, toplumun 15-64 ya? grubundaki insansay?s?n?n toplam n?fusa oran?n? gsterir. Bu oran y?ksek ise, al??abilecek durumda olan (yani ok gen ya da ok ya?l? olmayan) insanlar?n oran? toplumda y?ksek demektir. Bu oran?n y?kselmesinin ki?i ba??na d??en gelir miktar?n? nas?l etkiledi?ini grmek iin basit bir rnek d???nelim. ?lke 100 ki?iden olu?sun ve bu n?fusun 50 ki?isi 15-64 ya? aras?nda olsun. Bu insanlar?n hepsi al???p ?retse bile, toplumun ortalama geliri, bu 50 ki?inin ?retti?i gelirin toplam n?fus olan 100 ki?iye bl?nmesi ile olu?acakt?r. ?te yandan, ayn? ?lkede 15-64 ya? grubunda 50 yerine 80 ki?i oldu?unu varsayal?m. Bu durumda, ?retim potansiyeli olan insan say?s? daha fazla oldu?u iin, bu insanlar?n al??mas? durumunda, 80 ki?inin ?retimi 100 ki?iye pay edilecek, vedolay?s?yla, ki?i ba??na gelir miktar? daha y?ksek olacakt?r.

15-64 ya? grubunun n?fusa oran? bir ok ?lkede %65 civar?ndad?r ve zaman iinde fazla de?i?mez. Bu oran T?rkiyede %67dir. Bu demektir ki, T?rkiyenin ki?i ba??na gelirinin di?er ?lkelere gre d???k olmas?n?n nedeni, al??ma ya??ndaki n?fus oran?n?n d???kl??? de?ildir.

Eq4_8 Bu terim, ?lkedeki toplam ?retimin toplam al??ma saatine bl?nmesi ile elde edilir, ve dolay?s?yla saat ba??na elde edilen ?retimi belirtir. Bu ise, o ?lkenin verimlilik d?zeyinin bir gstergesidir. Bu oran?n artmas?, her bir al??ma saati ile daha fazla ?retim yap?ld??? anlam?na gelir; ve bu da ortalama geliri (ki?i ba??na geliri) art?r?r.

al???lan her bir saat ba??na elde edilen ?r?n miktar?n? gsteren bu terimi nas?l art?rabiliriz ?lke ekonomisinde? Bu terimi art?rman?n bir yolu al??anlar?n daha fazla teknoloji ve fiziki sermaye kullanmalar?d?r. ?rne?in, bir i?inin kazma k?rek kullanarak 2 saatte yapt??? bir i?i, ba?ka bir i?i makine kullanarak bir saatte yapabiliyorsa, bu demek olur ki, ayn? ?retim daha az saatte yap?lm??t?r; ve bu da ?retkenli?in artmas? anlam?na gelir.

Fakat, ?retkenli?i, yani saat ba??na elde edilen ?r?n?, yeni teknolojiler kullanarak art?rmak, zellikle geli?mekte olan ?lkelerde s?rekli olarak uygulanabilecek bir strateji de?ildir. ?rne?in bankada al??an memurlar?n bir mesai saatinde ?rettikleri hizmet miktar?n?, bu bankalara bilgisayar ve para sayma makineleri alarak art?rabiliriz. Fakat bu ?retkenlik art???n? s?rekli olarak tekrar edebilmek zordur, ?nk? para sayma makinelerinin ve bilgisayarlar?n h?z? her y?l,bir nceki y?la gre, artmaz. ?n?aatlarda kazma-k?rek yerine har makinesi kullanarak i?inin ?retkenli?ini drt kat?na ?karabilirsiniz, fakat har makinesi teknolojisi s?rekli olarak ayn? h?zda geli?medi?i iin in?aat i?isinin ?retkenli?ini s?rekli olarak art?rmak zordur.

Ayr?ca ve ok nemli olarak, ?unu da hesaba katmak gerekir ki, artan teknolojileri etkili olarak kullanabilmek iin al??anlar?n e?itim d?zeyi ve kalitelerinin de artmas? gerekir ki, bu da e?itim d?zeyi d???k ?lkeler iin bir handikapt?r.

Dolay?s?yla, al??anlar?n ?retkenli?inin gstergesi olan saat ba??na elde edilen mal ya da hizmet miktar?n? (?ngilizce’den adapte tabiriyle, produktiviteyi) s?rekli olarak art?rmak ok zordur.

Gelelim ?lkedeki ki?i ba??na geliri belirleyen son terime:Eq5

Yaz?n?n ba??nda belirtildi?i ?zere, bu terim, 15-64 ya? aras?nda olan, al??maya??ndaki insan grubunun y?lda ortalama ka saat al??t???n? gsterir. Bu rakam T?rkiyede yakla??k 850 saat iken, Slovakyada 1,020, Almanyada 1,054,Polonyada 1,155, ABDde 1,200 Japonyada 1,400 saatdir.

T?rkiyede ki?i ba??na al???lan saat miktar?n?n bu derece d???k olmas?n?n T?rkiyenin gelir seviyesinin d???k olmas?na do?rudan etkisi vard?r. Di?er bir deyi?le, al???lan saat miktar?n?n y?kselmesi, ki?i ba??na d??en geliri y?kseltecektir. Daha da nemlisi, ok basit te?vik politikalar? ile ki?i ba??naal???lan saat miktar?n?n artmas?n? sa?lamak, (hem de k?sa vedede), zor de?ildir.

T?rkiyenin ki?i ba??na geliri 11,00 dolar civar?ndad?r. Bu rakam?, on y?l iinde, bu seviyeden 17,000 dolar seviyesine y?kseltmek hedefi koydu?unuzu farzedelim (ki, bu da Uruguay ve Slovak Cumhuriyeti’nin bug?nk? gelir d?zeyidir). Bu, g?zel bir hedef olmakla birlikte, byle bir amac?n gerekle?mesi, e?er T?rkiyede ki?i ba??na al??ma saati artmaz ise, m?mk?n de?ildir.

Di?er bir deyi?le, birisinin size ?unu syledi?ini d???n?n. Ben de kom?um kadar zengin olmak istiyorum. Ama, kom?um kadar e?itimim yok. Ayr?ca, kom?um kadar al??mak ta istemiyorum! Nas?l zengin olurum?

Byle bir sorunun cevab?n? vermek iin ekonomist olmak gerekmiyor.

Sonu olarak, az al??maile ok ?retim ve ok gelir elde etmek, e?itim seviyesi ve be?eri sermayesi d???k olan ?lkelerde imkn dahilinde de?ildir.

T?rkiyede ki?i ba??na al???lan saat miktar?n?n d???k olmas?n?n sebebi nedir? Bu problemin z?m? var m?d?r? Evet vard?r! Bunu, bir sonraki yaz?da anlataca??m.

T?RK ?NSANI ALI?KAN MI?” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>