?nsanlar Neden E?itim Alm?yorlar?

Bir nceki yaz?da, e?itimin al??anlar?n gelirini nemli l?de art?rd???ndan bahsetmi?tim. Al?nan her bir y?l e?itim, insanlar?n gelirini ortalama olarak, kalk?nm?? ?lkelerde 10 %, dar gelirli lkelerde ise %15 oran?nda art?r?yor. E?itim e?er bireylerin be?eri sermayelerine ve dolay?s?yla kazanlar?na bu derece etkiliyse, az e?itimli insanlar (ve az e?itimli ?lkeler) neden e?itimlerini art?rm?yorlar? Bu sorunun cevab?n?n ard?nda, a?a??da nem s?ras? olmaks?z?n s?ralanm??, en az 4 neden bulunmaktad?r.

1) Bu nedenlerden ilki bilgi problemidir. o?u insan, zellikle yoksul ve az e?itimli ki?iler, daha fazla e?itim alman?n onlar?n gelirlerini nemli ?ekilde art?raca??ndan habersizdir. Her ne kadar, e?itimli insanlar?n az e?itimli olanlara nazaran daha fazla gelir sahibi oldu?u bilinse de, e?itimdeki az bir art???n gelirleri ne kadar y?kseltece?ini anlayamak zordur. rne?in, ortaokul mezunu bir ki?inin bir t?p doktorundan daha az gelir sahibi oldu?u bilinir, ama ortaokul mezunu o ki?inin e?er lise diplomas? olsa idi, ne kadar daha fazla geliri olurdu? Bunu bilmek daha zordur. Bilimsel ara?t?rmalardan elde edilen sonular gsteriyor ki, genler, liseyi bitirmi? olmalar? halinde gelirlerinin ne kadar artaca??n?n fark?nda de?iller. E?er, lise diplomas?n?n gelir art??? sa?lad???na dair bilgi onlara verilirse,lise bitirme e?ilimlerinin artt??? gzleniyor.Ayn? ?ekilde, ara?t?rmalar gsteriyor ki e?er anne ve babalar e?itimin getirisi hakk?nda bilgilendirilirlerse, onlar?n ocuklar?n?n okula devaml?l??? ve s?navlarda ba?ar?lar? ykseliyor. Bu y?zden, geli?mekte olan ?lkelerde, e?itime olan talebi art?rman?n bir yolu, e?itimin gelirlere olan etkisi hakkinda insanlar? bilgi sahibi yapmak.

2) ?kinci sorun ise e?itim kar??t? kltr. Baz? toplumlar e?itime, ele?tirel d?nmeye ve ayd?n olmaya yatk?n bir kltre sahipken, baz? toplumlarda tam tersi bir durum geerlidir. Farkl? lkelerde bulunmu? bir dikkatli gzlemci, e?itime yak?n ve e?itime uzak k?lt?rl? lkeleri kolayl?kla ay?rdedebilir. Gstergeler olduka belirgindir. E?itim yanl?s? lkelerde, ?airlerin ve bilim insanlar?n?n isimlerinin sokaklara ve meydanlara verildi?ini grebilirsiniz. Topluma a?k alanlarda filozoflar?n, sanat?lar?n, bilim insanlar?n?n ve yazarlar?n heykellerine rastlars?n?z. E?itim kar??t? k?lt?re sahip lkelerde ise, sokak isimlerinin o ?lkenin sava? kahramanlar?ndan olu?tu?unu, parklarda sanat?larin de?il siyasetilerin heykellerini gr?rs?n?z. ?lk gruptaki lkelerde her yerde kitap?lar grs?n?z ve insanlar?n evlerinde ktphaneler ya da kitap koleksiyonlar? oldu?unu gzlemlersiniz. Bu ?lkelerde o?u semtte k?t?phane vard?r ve o semtin sakinleri taraf?ndan kullan?l?r. ?kinci gruba dahil olan lkelerdeki ortalama insan iin kitap ve k?t?phane nemli bir kavram de?ildir. ?lk gruptaki lkelerde sanat ve bilim mzeleri sosyal hayat?n nemli kurumlar? iken, ikinci gruptaki lkelerde o?u insan mr boyunca bir mzenin kap?s?ndan ieri ad?m atmayacakt?r.

Sonu olarak, bir lkenin kltrel yap?s?n?n, o ?lke insan?n?n e?itime olan talebi zerinde etkisi vard?r. Bu, kt bir haber gibi gz?k?yor. nk kltrn de?i?meyece?i, de?i?se bile ok yava? evrim geirece?ini d?nl?r. Bu inan?? tamamen do?ru de?ildir. Ekonomistlerin son zamanlarda gsterdikeri gibi e?er ekonomik, siyasi ve kurumsal evre de?i?irse, toplumlar?n kltrel benlikleri de de?i?ir. Bu nemli noktay? ilerki yaz?lar?mda aaca??m.

3) ?nsanlar e?itimin getirisi konusunda olabildi?ince bilgili olsalar ve kltrel miraslar? onlar? e?itime yatk?n yapsa bile, baz? durumlarda daha fazla e?itim almamak en iyi seenek olabilir. Daha fazla e?itimin be?eri sermayeyi ve kazanc? art?rd??? do?rudur. Ancak herhangi di?er bir yat?r?m gibi, be?eri sermayeye yap?lan yat?r?m?n da bir tak?m maliyetleri vard?r. ?rne?in, e?er insanlar?n ya?am sreleri k?saysa, e?itim iyi bir yat?r?m olmayabilir. nk bu durumda, e?itiminin finansal getirisi sa?layacak zaman dilimi (e?itim sonu ile emeklilik aras? y?llar) k?sad?r.

Ortalama ya?am sresi 50 y?l olan ve insanlar?n 43 ya??nda emekli oldu?u bir lke d?nn (Dnya zerinde bu kadar d?k ya?am sresi sahip ?lker var. ?rnekler: Nijerya, Kamerun ve Fildi?i Sahili). Byle bir ?lkede, ilkokul e?itimini 13 ya??nda tamamlam?? bir insan d?nn. Bu insan, i? gc piyasas?nda 43 ya??nda emekli olana kadar, 30 y?l al??abilir. E?er bir ilkokul mezununun y?ll?k kazanc? 5,000 dolar ise, mr boyunca kazanaca?? cret (zaman diskontunu gz ard? ederek) 5,000 kere 30, yani 150,000 dolar olacakt?r.

?imdi bu insan?n 6 y?l daha okula devam etti?ini var sayal?m. Bu 6 senelik ilave e?itimi tamamlad?ktan sonra y?ll?k gelirin 6,000 dolar oldu?unu d???nelim. Bu insan, e?itimine 6 y?l daha devam etti?i iin okulu bitirdi?i zaman ya?? 19 olurdu. Bu demek oluyor ki, emekli olana kadar 24 y?l al??acak vakti vard?r (19-43 ya?lar? aras?nda), ve bu durumda elde edece?i toplam gelir 6,000 $ x 24 = 144,000 dolard?r. Bu rnekteki insan iin, 6 y?l daha fazla e?itim almaya de?mez nk bu ekstra 6 y?ll?k e?itimin f?rsat maliyeti (okula giderken kaybedilen gelir) okulu bitirdikten sonra elde edilecek finansal kazantan daha fazlad?r.

E?er emeklilik ya?? 43 de?il de daha y?ksek olsayd? (53 gibi), al??anlar?n n?nde, okula giderek yap?lan yat?r?m?n kar??l???n? alacak daha uzun s?re olaca??ndan, e?itim makul bir yat?r?m olurdu.

Grld? zere, al??ma hayat? s?resi k?sa ise, daha fazla e?itim almak ekonomik a?dan mant?kl? de?ildir. E?er ki?inin ya?am sresi beklentisi k?saysa ve bula??c? hastal?klar, ?iddet, sava?, gibi nedenlerden dolay? lm ihtimali yksekse, ya da gen ya?ta emeklilik gibi bir sebeple al??ma hayat? s?resi k?sal?rsa, e?itime yat?r?m yapmak e?ilimi az olur.

4) Drdnc sorun maddi zorluk ve e?itim arz? yetersizli?idir. E?er e?itim almak maddi bak?mdan engelleyici ise, insanlar?n e?itime talebi olmaz. E?itim creti, kitaplar ya da ?retim materyalleri ?rencinin ve ailesinin gelir dzeyine oranla ykl bir miktarda ise, (e?itimin getirisi y?ksek olsa bile) e?itim talebi d???k olur. E?itim bedava olsa dahi, okulda harcanan zaman, o ki?iyi para kazanmaktan al?koyar. Bu durum, okul paras?z olsa bile, e?itime yap?lan yat?r?m?n, zellikle lise ve niversite ?rencileri iin masrafl? bir yat?r?m olabilece?ini gsterir. Bunu ?yle de d???nebiliriz: Bir i? alan?na yat?r?m yapmak isteyen, ve yapaca?? bu yat?r?m?n getirisinin y?ksek olaca??na inanan bir i?adam?, bu yat?r?m iin gerekli finansman? bulamazsa, yat?r?m gerekle?meyecek ve hesaplanan getiri elde edilemeyecektir.

Bir toplumda e?itime talep olmas?na ra?men, baz? durumlarda, zel sektr, ya da devlet kurumlar? taraf?ndan arz edilen e?itim miktar?, talebi kar??lamayabilir.

E?itimin, neden devlet veya zel sektr taraf?ndan yetersiz olarak sa?land???, ve maddi durumu yetersiz grenciler hakk?nda ne yap?lmas? gerekti?i ayr? bir yaz?m?n konusu olacak. Cevab?n ieri?inde, toplumdaki insanlar ad?na (onlar?n vekili olarak) grev yapan siyasetilerin motivasyonlar?, ve finans ve kredi piyasalar?ndaki problemler gibi konular olacak. Bu erevede, Neden temel e?itim o?u lkede zorunlu?, E?itim herkes iin paras?z m? olmal??, Bankac?l?k sektr ve kredi piyasas? e?itimdeki aksakl?klar? zebilir mi? gibi sorular?n cevab?n?verece?im.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>