TV Programlar?nda Ba??r?p-a??rmak ile Ekonomik Geli?menin ?li?kisi Nedir?

Bilimsel ekonomik analizin ortaya koydu?u temel sonulardan biri, rekabetin toplumun ekonomik refah?na olan olumlu etkisidir. Firmalar?n birbirleriyle rekabet etmeleri, retilen mal?n fiyat?n?n d?mesine, kalitesinin artmas?na ve dolay?s?yla tketici refah?n?n ykselmesine sebep olur. Bireylerin birbirleri ile rekabetleri, i?gcnn retkenli?inin artmas?na, ayn? miktarda emek ile daha fazla retim yap?lmas?na ve retim maliyetlerinin d?mesine sebep olur.

Her sektrde (bankac?l?ktan e?itime, sanayiden turizme kadar) bireyler ve firmalar aras?ndaki serbest rekabeti sa?layacak yasal ortam? yaratmak ve daha retken olan ki?i ve kurulu?lar?n bu retkenliklerinin kar??l???n? alabilecekleri piyasa dzenlemelerini sa?lamak, modern ekonomik sistemlerin temel ?artlar?ndan biridir.

Bireyler ve firmalar aras?nda rekabetin olmad??? toplumlar?n refah seviyesi ykselmez. Di?er bir deyi?le, piyasalar?nda rekabet yerine monopoln (tekelin) hakim oldu?u lkelerde insanlar?n refah seviyesi daha d?ktr. rne?in, bir ok bilgisayar firmas?n?n rekabet etti?i bir piyasada bu firmalardan biri di?erlerini sat?n alarak rekabeti ortadan kald?r?r ve tek sat?c? (monopol) haline gelirse, bunun ka?n?lmaz sonucu bilgisayar fiyat?n?n artmas? ve tketici taraf?ndan sat?n al?nan bilgisayar miktar?n?n d?mesidir. Bu durum piyasada tekel durumuna gelmi? olan firmanin lehine, ve tketicinin aleyhinedir.

Fakat, rekabetin ortadan kalk?p piyasan?n tekelle?mesi sonucunda toplumun esas kayb? bilgisayar? daha yksek fiyattan sat?n almak zorunda kalan tketici de?ildir. Esas problem, piyasa tekelle?ti?i durumda olu?an bilgisayar fiyat?n?n serbest rekabet durumunda ortaya ?kan fiyat?n zerinde olmas?ndan dolay? bilgisayar sat?n almaktan vazgeen insan say?s?, ve bu yzden azalan ekonomik harekettir.

Di?er bir deyi?le, bilgisayar piyasas? monopol haline gelir ve bunun sonucu olarak bilgisayar fiatlar? 1,000 TL artarsa, bu durumda yine de bilgisayar sat?n alan bir insan?n refah? d?er, fakat bu d??, bilgisayar sat?c?s? firman?n refah?ndaki art??a e?it olur. Tketici Ahmet Beyin kayb?, retici Mehmet Beyin kazanc? olmu?tur. (Bu durumun gelir da??l?m?na etkisi olmakla beraber, kaybeden de kazanan da bu toplumda oldu?u iin, bunun toplam refaha etkisi yoktur.) te yandan, fiyat?n 1,000 TL artmas?ndan dolay? bilgisayar alamayacak duruma gelen tketicinin refah?ndaki azalmay? telafi etmenin yolu yoktur. Toplumun esas kayb? budur.

Ekonomik modeller gstermektedir ki, her piyasan?n monopolle?meye gitme e?ilimi vard?r. Piyasada monopol durumunda olan firma, bu tekel avantaj?n? kaybetmemek iin ba?ka firmalar?n rekabet amac? ile o piyasaya girme abalar?na engel olmak ister. Bu yzden, geli?mi? lkelerde byk firmalar?n di?er firmalar? sat?n alma yolundaki hareketleri ve bylesi muhtemel bir sat???n piyasay? tekelle?meye gtrme e?ilimi adalet bakanl?klar?nda al??an dzinelerce ekonomistin ara?t?rma konusudur. Bu analizler sonucunda, firmalar?n ortakl?k ve birle?me tekliflerinin ne lde tekelle?me yarataca?? ve bunun toplum refah?na etkisi bilimsel olarak gsterilmeden adalet bakanl?klar? bu sat??lara onay vermez. Di?er bir deyi?le, piyasalarda serbet rekabet ortam?n?n sa?lanmas? ve sreklili?i iin aba gsterilir.

TVde Ba??rmalar, Fikir Tekeli ve Haks?z Rekabet

Yukar?da bahsedildi?i zere, ekonominin retti?i mal ve hizmetler d?nlnce, tekelin (tek reticinin) toplum refah?na olumsuz etki yapt???n? grmek zor de?ildir. te yandan, toplumun ekonomik refah?n? etkileyen, fakat fark?na var?lmas? daha zor olan ba?ka tekelle?me e?ilimleri de vard?r. Bunlar?n en nemli ve toplum refah? a?s?ndan en etkili olanlar?ndan biri fikir tekeli dir.

Trkiyede TV kanallar?ndaki siyaset ve spor programlar?n?n en belirgin zelli?i, konu?mac?lar?n hepsinin ayn? anda konu?maya al??malar? ve bu konu?malar?n k?sa srede ba??r?? ?ekline dn?mesidir. Bu programlar?n amac? tart??mak ve de?i?ik gr? a?lar?n? ortaya koyarak de?erlendirmek oldu?una gre, as?l olan fikirlerin rekabeti sonucunda daha do?ru d?nceyi ortaya ?karmakt?r. Di?er bir deyi?le, TVdeki bir siyaset program?na kat?lan konu?mac?lar asl?nda fikir rekabeti yaparak kendi fikirlerini pazarlama yar??? iindedirler. Farkl? fikir ve d?ncelerin s?rayla ortaya konuldu?u ve yine s?rayla tart???ld??? bir ortamda iyi ve kt fikirlerin de?erlendirilmesi kolayd?r.

Trkiye’deki TV programlar?nda olan durum ise, konu?mac?lar?n kendilerini monopol durumuna getirerek di?er konu?mac?lar?n piyasaya girmelerine engel olmaya al??malar?d?r. Bunun yolu da rakip konu?mac?lar?n szn kesmek, ve ba??r??-a??r?? iinde sadece kendi fikrinin duyulmas?n? sa?lamaya al??makt?r.

Di?er bir deyi?le, kendi fikrinin kalitesine gvenmeyen konu?mac? rakibini (kar??s?ndaki konu?mac?y?) susturmaya, onun konu?ma hakk?n? elinden almaya, serbest ve adil rekabet ?artlar?n? ortadan kald?rarak fikir piyasas?n? kendi tekeli haline getirmeye al??maktad?r.

Trkiyede Fikir piyasas?n? monopolle?tirme e?ilimini sadece televizyon programlar?nda konuk olan konu?mac?larda de?il, devletin davran??lar?nda da grmek mmkndr. ?nsanlar? susturmak ve yeni fikirlerin ortaya ?karak fikir rekabeti yapmas?na engel olmak tavr?n?n en belirgin rne?i, Trkiyede vatanda?lar?n fikirlerini belirttikleri Facebook ve Twitter hesaplar?n? devletin kapatma abalar?d?r.

Sansur(Kaynak:http://www.statista.com/chart/3217/twitter-content-removal-requests/)

Grafikte grld? zere Twitter ieri?ini engelleme iste?inde Trkiye Rusyanin bile nnde, a?k ara Dnya Birincisi (!) dir.

Bu hareket, TV programlar?nda daha yksek sesle ba??rarak di?er konu?mac?n?n fikrini rtbas etmeye al??an konu?mac? tavr?n?n benzeridir.

Anla??lmas? gereken husus ise, mal ve hizmet piyasalar?nda oldu?u gibi, fikir piyasas?nda da serbest rekabetin insan refah?n? ykseltti?idir. Yeni fikirlere ve d?ncelere a?k olan toplumlar, daha yksek oranda giri?imci ve yarat?c? bireyler ortaya ?kar?rlar, bilimsel metodu daha kolay adapte ederler, ve ekonomik ve sosyal a?dan daha h?zl? geli?irler. te yandan, yeni fikirlerin ve de?i?ik gr? a?lar?n?n ortaya ?kmas?ndan rahats?z olan, bu yeni fikirlerin di?erleriyle rekabet etmesine izin vermeyen toplumlar, uzun vadede yeni fikir retemez ve dnyay? iki ad?m geriden takip eder duruma d?erler.

Tabii ki, yeni fikir ve d?ncelerin hepsi iyi ve de?erli olamaz. Bu fikirlerin bir k?sm? ok kt, bilim ve mant???n d???nda, hatta baz?s? insan onurunu zedeleyici bile olabilir. Fakat iyi ve faydal? fikirleri di?erlerinden ay?rman?n tek yolu, her fikrin serbest rekabet yap?s? iinde piyasaya ?k?p tart???lmas?d?r. Ekonomik, bilimsel ve sosyal ilerleme, yanl?? oldu?u d?nlen fikirlerin rtbas edilmesi ile de?il, tam tersine her fikrin tart???l?p de?erlendirilmesi ile olu?ur.

Trkiyede fikirlerin serbeste rekabet edebilecekleri bir ortam? yaratmak politikac?lar?n ?karlar?na ters d?ebilir. O yzden, bireylerin sorumlulu?u, de?i?imi kendilerinden ba?latmak ve fikir piyasas?nda f?rsat e?itli?i ve tam rekabet talep etmektir.

Gnlk ya?am?n iinde di?er fikirlere sz hakk? vermek, Su k?n, sz by?ndr gibi fikir rekabetini k?s?tlayan khne yakla??mlara destek vermeden, herkesin kendi fikrini (ho?a gitsin ya da gitmesin) serbeste belirtebilece?i ve bu fikirlerin tart???l?p en iyilerinin ortaya ?kar?laca?? yeni bir kltr olu?umunun ncl?n yapmak, kendi davran??lar?m?zla topluma rnek olarak de?i?imi a?a??dan-kkten ba?latmak, Trkiyenin ekonomik geli?mesi iin gerekli sosyal altyap?s?n? dzenlemenin ba?lang? noktalar?ndan biridir.

Twitter: @NaciMocan

TV Programlar?nda Ba??r?p-a??rmak ile Ekonomik Geli?menin ?li?kisi Nedir?” üzerine 5 yorum

  1. Konu ba?l???n?zdan soruna kar?? bir zmle geldi?inizi d?nm?tm ama yaln?zca sorunlardan ve sorunlar?n sebeplerinden bahsetmi?siniz.(Ekonomi tvde ba??r?p a??rmakla de?ilde ?yle geli?ir gibi) Evet,hakl?s?n?z sorunlardan bahsetmek nemli bir ?ey fakat bizim geri kald???m?z di?er bir ?ey ise zm getirmek ve zm yolunda fiili katk?da bulunmak bunlarda da ilerleyece?iz umar?m.

    1. Muzaffer Bey, haklisiniz. Yazilarin cok uzun olmamasi amaciyla simdilik oncelikle sorunlardan bahsediyorum. Cozum oneren yazilara basliyacagim kisa zamanda.

  2. Hocam fikir ve yorumlar?n?zda ufkumuzu geni?letti?iniz iin te?ekkr ederim. Mreffeh ve ele?tirel bir Trkiye iin muhakkak ki elimizden geleni sonuna dek yapmal?y?z.

admin için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>